Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü algılandığını anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye ateşlemeden girişmek doğru olur, çünkü çubuğun çıplak kokusu elinize bir referans noktası sağlar bilhassa yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Burada no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ve tadımda no. 2 torpedo benzeri tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Yakılmamış çubuğu çekerken ağıza gelen koku ne kadar belirgin ise aroma gücü o kadar yüksek sayılır ve bu basit adım sonraki tüm yorumları daha sağlam bir zemine oturtur. Notu hemen kaydetmek gerekir, çünkü hafıza çabucak kaybolur. Aynı çubuğu iki kez denemek yanılmayı azaltır çünkü gürültülü ortamlarda ince notalar kolayca gözden kaybolur. Yoğunluk kendi başına kalite göstergesi sayılmaz; sadece gücü anlatır. Kısacası ilk denemede acele etmemek ve kriterleri önceden netleştirmek işin temeli sayılır. Kriter netleşince her puro aynı cetvelle tartılır böylece yorumlar birbirini tutarlı olur. Değerlendirme esnasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda durursa odaklanma artar.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir sigarillonun aroması baştan sona değişir; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle değerlendirmek yanıltıcıdır üstelik erken acele edip hüküm vermek sık yapılan bir yanlıştır. Başlangıç bölümde koku genellikle hafif ama temiz gelir elbette bu sıralama her üründe aynen tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer çünkü gerçek karakter çoğu zaman bu kısımda saklıdır. İkinci evrede aroma gücü sıklıkla zirveye yaklaşır ve notalar koyulaşır ve genellikle ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç yarım olur. Kısa kalın çaplı vitola gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç görülür gerçekten bu yüzden yavaş gitmek fayda getirir. Sonlara doğru sıcaklık arttığından acımsı notalar baskın olabilir nitekim ısınan tütün kendi karakterini ancak orta kısımda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir not yazmak daha adil sonuç sağlar. Bölümlerin sınırı genellikle net değildir, o nedenle kabaca üç parçaya bölmek işinizi görür. Değişimleri fark etmek adına nefes sıklığını değiştirmemek gerekir. Art arda çekmek sıcaklığı artırır hem de aromayı çarpıtır.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Yoğunluğu puanlamak kişisel yorumu daha okunur hâle getirir her zaman sabit ışık ile sessiz bir ortam seçilmelidir. Bir ile beş arası giden bir ölçek çoğu tadımcı için işe yarar bu da tadım notlarını insandan insana daha karşılaştırılabilir kılar. Bir belli belirsiz notayı, 5 de damakta baskın duran güçlü aromayı gösterir bu sayede dikkat dağılmaz ve not kalitesi yükselir. Petit julietas aroma profili benzeri ince ve kısa bir çubuk genellikle alt puanlarda kalır ve ileride bakıldığında hangi noktayı düşündüğünüz hemen hatırlanır. Romeo julieta petit julietas kutusu gibi aynı boydaki bir kutu ise yumuşak tonları yüzünden benzer bir puan alabilir aksi halde aynı ürün iki farklı puan alabilir. Notu yazmadan önce birkaç nefes yapmak gerekir diğer taraftan yarım notlar vermek gereksiz bir karmaşa yaratır. Skalayı her seferinde aynı tutmak karşılaştırmayı mümkün kılar. Ölçeğin orta noktası genellikle kullanılan değerdir, çünkü dengeli aromalar büyük kısmını oluşturur. Uçlardaki notlar gerçekten belirgin durumlarda kullanılmalıdır. Bu sayede not defteri anlamlı olur.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çubuğun kalınlığı, dumanın sıcaklığını ve aroma gücünü doğrudan değiştirir bu yüzden kül hattının düzgün ilerlemesini da izlemek gerekir. İnce bir çubuk daha çabuk yanar, bu yüzden baharatlı notalar erken belirir nitekim dar çaplılarda sıcaklık artışı belirgin biçimde hızlıdır. Petit royales aroma profili gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen fark edersiniz yanma hızı ise aromayı doğrudan etkileyen bir etkendir. Geniş çaplı gövdelerde çekiş daha yavaş akar ve notalar daha geç belirir ve bu hız aromanın okunma süresini daraltır. Regalias de londres yoğunluğu nasıl benzeri tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı güzel gösterir küllenme dengesizse not bölümüne yazılmalıdır. Serin duman aromayı daha okunur kılar fakat şiddetini azaltmaz tersine kalın çubukta duman daha uzun bir süreye dağılır. Bu yüzden çapı not defterine eklemek unutulmamalı. Farklı kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda denerken önce dar çaplıyı ardından kalını seçmek iyi olur. Bu şekilde yoğun aroma hafif olanın izlenimini bastırmaz. İkisi arasındaki bekleme zamanı en az yarım saat tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Lezzet iki yoldan algılanır: damaktaki his ile burun boşluğunun duyduğu koku oysa ikisi karşılıklı tamamlar fakat aynı şey değildir. Gücü doğru ölçmek için bu iki kanalı ayrı ayrı yazmak iyi olur bu ayrım ilk bakışta küçük görünse de yorumları oldukça etkiler. Dumanı dudaktan verirken burun yoluyla hafifçe çıkarmak burun geçişi yöntemidir örneğin ılık bir soluk aromayı daha geniş açar. Robusto formunda puro gibi kremsi bir robusto bu denemede aroma katmanını net verir ayrıca burun tıkalıyken yapılan değerlendirmeler sağlam olmaz. Short sports yoğunluğu nasıl gibi ince bir çubuk de fındıksı notayı daha hızlı geçirir sert bir çekiş ise narin notaları örter. Yoğunluk damakta zayıf fakat burunda belirgin çıkabilir benzer biçimde çok sıcak bir öğünden sonra duyarlılık azalır. Bu iki izlenimi karşılaştırmak öğretici olur; İki puanı ayırmak kafa karışıklığını giderir. Yeni başlayan kişiler için önce burundan gelen notalara odaklanmak daha kolaydır. Zamanla damak kısmı da ayrıntı vermeye başlar. Değişik aromaları adlandırmayı denemek hafızayı keskinleştirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Damak yorulduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan düşük algılanır üstelik öğün aralarında deneme yapacaksanız bu önlem daha da değer kazanır. Dolayısıyla her denemeden önce oda sıcaklığında bir yudum su almak yararlı olur bu basit önlem yoğunluğun gerçek yüzünü görmenizi mümkün kılar. Wide churchills gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa su yeterlidir çünkü yorgun bir damak en güçlü notayı dahi soluk gösterir. Sade kahve kavrulmuş notalarını güçlendirir, tatlı içecek ise onları bastırır üstelik buzlu içecekler dili duyarsızlaştırır ve tat hissini düşürür. Puritos serisi gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası suyla daha net görünür bu yüzden temizlik aşaması atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her seferinde sabit tutmak karşılaştırmayı korur gerçekten tatlı sıvıdan hemen sonra keskin tonlar olduğundan güçlü hissedilir. Doyduktan hemen sonra tadım yapmak doğru olmaz. Kahve ve su dışında sade çay da düşünülebilir; asıl mesele içeceğin şekersiz olmasıdır. Damak temizlendikten ardından iki üç dakika beklemek iyi sonuç verir. Hızlıca girişilen tadım sıklıkla hatalı kalır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Sigarillo ölçüsünde yanış hızlı sürdüğünden aroma değişimi daha az bir aralıkta kalır üstelik ilk izlenim bu ölçülerde çabucak silinebilir. Bu yüzden ilk çekişler ile son çekişler arasındaki oynamayı görmek özen ister bu sebeple kısa bir ölçü büyük boy bir ürüne oranla daha dikkatli izlenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü genişletir ve yoğunluğu gözlemeyi rahatlatır çünkü her çekişin ağırlığı daha fazladır. Tadımda 20 mini sigarillo gibi mini ölçü ise kakao tonunu hızla gösterip biter çünkü geçiş dakikalar değil birkaç çekişte olup biter. Mini ölçülerde iki adet tadmak tek çubuktan daha sağlam sonuç sunar bu sebeple sakin ve eşit aralıklı nefes tercih edilir. Kutu aroması yakmadan önceki ilk notu oluşturur bu nedenle yazmayı yanış sürerken değil bitişten hemen sonra denemek daha rahattır. Bu izlenimi ayrı yazmak iyidir. Ölçü küçüldükçe tat katmanı daralır, ama güç hissi aynı kalabilir. Bu yüzden küçük çubuk değerlendirmelerini puro kayıtlarıyla doğrudan kıyaslamamak daha doğru olur. Ayrı bir bölüm kullanmak işe yarar.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Bir defalık bir tadım yoğunluk konusunda kesin bir fikir sunmaz demek ki her tadım önceki denemenin üstüne eklenir. Ruh hali, oda kokusu ile saat algıyı değiştirir bu alışkanlık birkaç denemeden ardından belirgin katkı sağlar. Dolayısıyla basit bir not defteri açmak işe yarar aksi takdirde benzer notalar her seferinde yeniden öğrenilir. 20 aniversario tadım notları benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde kakao tonu aynı kalıyor mu görülür ayrıca aynı çubuğa dönüp bakmak gelişimi görmenizi sağlar. Kalın gövdeli beşli kutu gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar oynadığını ortaya koyar bu da boşa emeğe yol açar. Tarih, puro ismi ile puan tabloya girilmelidir nitekim en eski kayıtlar ileride okunduğunda şaşırtıcı farklar gösterir. Notlar arasında iki basamaktan çok fark çıkıyorsa şartlar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçütünüz netleşir. Kayıtta öz ifadeler uzun anlatımlardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm belirgin ahşap tonu şeklinde bir kayıt yeterli olur. İleride bakıldığında net olmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Gövde, dumanın ağızdaki dokusunu anlatır; aroma gücü ise tatların şiddetidir zira bu iki ölçüt aynı yönde hareket etmek mecburiyetinde değildir. İkisi sıklıkla birbirine karıştırılır, oysa bağımsız değerlendirilir bu iki kavramı ayrı düşünmek nihayetinde daha gerçekçi bir değerlendirme ortaya çıkarır. San cristobal el principe puro gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sedir notasını belirgin taşıyabilir mesela sert bir içim zayıf bir tatla gelebilir. La cabaña nasıl içilir gibi dengeli bir kutu ise orta gövdeyle badem tonunu yüksek tutar üstelik ağır bir içim notasız da kalabilir. Yani hafif içimli bir puro yüksek lezzet sunabilir tersi hâl da geçerlidir. Farkı görmek için iki ayrı not yazmak yeterlidir bu sebeple tek ifadeyle yoğun demek yerine ikisini ayrı değerlendirmek iyidir. Dolgunluğa bakarak yoğunluğu hesaplamak yanlış sonuç verir. Birbirine yakın gövdeli iki çubuk içinde aroma ayrımı aramak ince bir beceridir. Bu yeteneğin ilerlemesi sabır ile tekrarlı kayıt almayı gerektirir. Sonuçta en iyi ölçüt kişisel damak zevkiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, yoğunluk izlenimini en az tütün kadar etkiler yani en iyi tadım şartları sabitlemekle mümkündür. Nemi düşük bir ortamda çubuk çabuk yanar böylece keskin tonlar öne geçer bu nedenle ortam koşullarını de deftere geçirmek yararlıdır. Çok nemli havada ise duman ağırlaşır hem de lezzet bastırılır ısı ise tütünün yanma hızını değiştiren başka bir değişkendir. Tadımda la prado gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun tuttuğu durumu dikkate almak gerekir aksi halde iki ayrı günde ortaya çıkan puan farkı üründen sanılabilir. Orta gövdeli onlu puro gibi orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda denenirse ayrım daha doğru okunur tadım anı seçerken bunu hesaba katın. Temiz hava ortamdaki yabancı kokuları azaltır, yoğun koku ise koku duyusunu bozar oysa asıl etken çoğu zaman ortamdaki nem veya koku olur. Değerlendirmeyi her seferinde aynı odada tekrarlamak en güvenilir yoldur. Kapalı bir odada koku birikirse sonraki denemenin aroması hatalı okunabilir. Kapı açıklığı sağlamak çoğu zaman işe yarar. Rüzgar fazla sertse kül düzeni bozulur.